Een kinderdagverblijf heeft voor specifieke handelingen altijd schriftelijke toestemming van ouders/verzorgers nodig. Denk aan het toedienen van medicijnen en aanbrengen van verzorgingsproducten als zonnecrème, maar ook voor het maken en gebruiken van beeldmateriaal voor bijvoorbeeld social media. Ook voor het vervoer moet toestemming gegeven worden, zoals van en naar de opvang in geval van een BSO, maar ook of kinderen mee mogen met uitjes naar bijvoorbeeld de kinderboerderij. Daarnaast vragen veel kinderopvangorganisaties of gegevens van kinderen gedeeld mogen worden met derden, zoals een basisschool en de GGD. Maar daar zitten nog wel wat haken en ogen aan.
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)
Organisaties denken, in het kader van de AVG, toestemming van ouders nodig te hebben voor het delen van de gegevens van de kinderen, maar doen dat niet altijd op de juiste manier. Ze laten dan buiten beschouwing dat het belang van het kind altijd voorop moet staan. De Rijksoverheid heeft in 2020 een handreiking informatieoverdracht tussen kinderopvang en onderwijs gepubliceerd. Een goede informatieoverdracht draagt bij aan de doorlopende ontwikkeling van het kind. In deze handreiking staat: ‘Bij de verwerking van persoonsgegevens moet rekening worden gehouden met een aantal vuistregels: het doel van de verwerking, dataminimalisatie, de wettelijke grondslag, het informeren van betrokkenen, data-integriteit, de naleving van bewaartermijnen en passende beveiliging van de persoonsgegevens.’ Ook staat in de handreiking: Medische gegevens kunnen beter niet gedeeld worden, omdat daar zeer strenge privacyregels voor gelden. Het delen van observatiegegevens, persoonlijke waarnemingen, handelingsplan en de zorg- en ondersteuningsbehoefte is daarentegen zeer waardevol.
Toestemming vragen
Wanneer je aan ouders toestemming vraagt, moet deze informatie voldoende specifiek en te begrijpen zijn, zodat ouders weten welke informatie wordt overgedragen, met welk doel en aan wie. Ouders mogen zonder consequenties ook weigeren en de toestemming later intrekken. Het is dus niet voldoende om vooraf toestemming te vragen voor het delen van gegevens van het kind, terwijl de ouder nog niet weet welke gegevens, wanneer aan wie verstrekt gaan worden. Wel dient in het pedagogisch beleidsplan informatie te staan over de wijze waarop kennis over het kind overgedragen wordt. Ouders moeten geïnformeerd zijn, voordat hun kind start bij de kinderopvangorganisatie.
Geen toestemming vragen
Wanneer een kind een VVE-programma volgt, is geen toestemming van de ouders nodig. Bij een VVE-programma is de kinderopvangorganisatie zelfs wettelijk verplicht om informatie over te dragen aan de basisschool. Meer informatie hierover staat in de handreiking informatieoverdracht tussen kinderopvang en onderwijs. Verder kan het zijn dat in bepaalde situaties het belang van het kind vooropgesteld moet worden, waarbij de ouders wel ingelicht moeten worden, maar geen toestemming gevraagd wordt. De functie is dan belangrijker dan het recht op bescherming van de gegevens. De AVG heeft volgens overweging 4 namelijk geen absolute gelding: ‘De verwerking van persoonsgegevens moet ten dienste van de mens staan. Het recht op bescherming van persoonsgegevens heeft geen absolute gelding, maar moet worden beschouwd in relatie tot de functie ervan in de samenleving en moet conform het evenredigheidsbeginsel tegen andere grondrechten worden afgewogen.’
Daarbij gaat internationaal recht voor nationale wetgeving. Het Europees recht zegt in artikel 24.1: “Kinderen hebben recht op de bescherming en de zorg die nodig zijn voor hun welzijn.” En in artikel 24.2: ‘Bij alle handelingen in verband met kinderen, ongeacht of deze worden verricht door overheidsinstanties of particuliere instellingen, vormen de belangen van het kind een essentiële overweging.’
En dan hebben we nog de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 waarin samenwerking van organisaties gestimuleerd worden: ‘Met zoveel jongeren in een jeugdzorgtraject doen we kennelijk iets niet goed. We zullen ten principale een verandering moeten realiseren. Waar nu sprake is van een individuele focus (op het kind), moeten we de omslag maken naar een contextgerichte focus.’ En: ‘Doorgaan op dezelfde voet betekent vastlopen. We moeten samen aan de slag. Dat vergt nadrukkelijk samenwerking over de grenzen van sectoren heen.’
De overweging
Wat is de oorzaak/functie om informatie te delen? Is de functie belangrijk genoeg om geen handtekening te vragen? Kijk altijd naar de verhouding van de actie en het doel. Wat is de meest geschikte actie? Informatie delen kan juist goed voor het kind zijn, in plaats van schending van de privacy. Er kan ook eerst binnen de organisatie een overleg over een kind plaatsvinden, voordat gegevens met derden gedeeld worden. Niets doen is ook een keuze, maar er ligt wel een verantwoordelijkheid. Aan een ongeldige toestemming heb je in ieder geval niets. Deel wel altijd alleen de benodigde gegevens en doe het veilig.
Voor de communicatie tussen ouders/verzorgers en de kinderopvangorganisatie, kan Kidsadmin helpen met slimme software. Wil je weten wat de mogelijkheden zijn? Neem dan contact op voor het maken van een gesprek. We laten je graag de mogelijkheden van Kidsadmin zien.
